به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد چابهار به نقل از ایرنا، در سالهای اخیر و در سایه روابط سیاسی باثبات و همسویی ۲ کشور در مقابله با نظام یکجانبهگرایی و مخالفت با تحریمهای یکجانبه، همکاریهای اقتصادی ایران و بلاروس روندی رو به رشد را تجربه کرده است؛ اجرایی شدن موافقتنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، برگزاری منظم کمیسیونهای مشترک اقتصادی و تمرکز بر پروژههای مشترک صنعتی، بستر جدیدی برای تعمیق روابط فراهم کرده است.
در این میان، چابهار بهدلیل موقعیت جغرافیایی راهبردی (ژئواستراتژیک)، دسترسی مستقیم به آبهای آزاد و قرار گرفتن در کریدور بینالمللی شمال - جنوب بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی همکاری ایران و بلاروس مطرح شده است؛ همکاری که می تواند از بخشهای لجستیک و ترانزیت آغاز شود و به تولید مشترک محصولاتی مانند ماشینآلات سنگین برسد.
چابهار میتواند به پایگاه اصلی حضور صنعتی و صادراتی بلاروس در جنوب کشورمان تبدیل شود و همزمان جایگاه ایران را در کریدور شمال–جنوب و تجارت اوراسیا تقویت کند؛ تحقق این ظرفیت، مستلزم تسریع در اجرای پروژههای مشترک، فراهمسازی زیرساختها و فعالسازی سرمایهگذاریهای تعریفشده است.
در همین راستا، پیشنهاد اختصاص ۱۰۰ هکتار زمین برای ایجاد شهرک اختصاصی بلاروس در منطقه آزاد چابهار بهمنظور تولید یا مونتاژ محصولات صنعتی این کشور بهعنوان یکی از پروژههای محوری مطرح شده است؛ بدین ترتیب همکاری ایران و بلاروس با محوریت منطقه آزاد و بندر چابهار از یک تعامل صرف تجاری به یک شراکت عملیاتی و پروژهمحور در حوزه لجستیک، تولید مشترک و دسترسی به بازارهای جدید ارتقا خواهد یافت.
از طرفی موقعیت بندر چابهار، فضایی مناسب را برای اسکلههایی با عمق زیاد و مختصات لنگرگاهی مطلوب برای پهلوگیری کشتیهای عظیم اقیانوسپیما فراهم ساخته بهطوریکه این بندر از قابلیت تبدیلشدن به «مگاپورت» برخوردار است؛ بهبیان دیگر چابهار دروازه ترانزیت شرق ایران و یک منطقه راهبردی برای توسعه ترانزیت و صنایع محسوب میشود.
نشست سفیر بلاروس در ایران با مدیرعامل منطقه آزاد چابهار
خبرنگار ایرنا برای بررسی ابعاد همکاری ایران با بلاروس در بندر چابهار با محمدسعید اربابی رییس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار گفتوگو کرده است.
ایرنا: همکاریهای ایران و بلاروس در چه چارچوب کلانی تعریف شده است و چه تفاوتی با گذشته دارد؟
اربابی: همکاریهای فعلی ایران و بلاروس از یک تعامل صرف تجاری عبور کرده و به همکاری ساختاری و پروژهمحور تبدیل شده است. در گذشته تمرکز بر صادرات و واردات بود اما امروز محور اصلی، تولید مشترک، سرمایهگذاری مستقیم، لجستیک و ایجاد زیرساختهای پایدار است بهویژه در مناطق آزاد که امکان اجرای سریعتر پروژهها را فراهم میکند.
ایرنا: نقش چابهار در این چارچوب کلان چگونه تعریف شده است؟
اربابی: چابهار نقش کلیدی دارد، این منطقه تنها بندر اقیانوسی کشور بوده و در نقطه تلاقی کریدور شمال - جنوب با بازارهای جنوب قرار گرفته است. برای بلاروس، چابهار بهمعنی دسترسی مستقیم و متنوع به آبهای آزاد است و برای ایران، بهمعنی تبدیل شدن به مسیر ترانزیت و تولید برای بازار اوراسیا و فراتر از آن.
ایرنا: چرا بلاروس به دنبال حضور در چابهار است؟
اربابی: بلاروس کشوری محصور در خشکی است و مسیرهای سنتی صادراتی آن بهویژه از بنادر بالتیک در سالهای اخیر با محدودیتهایی مواجه شدهاند. چابهار یک مسیر امن، اقتصادی و پایدار برای صادرات ماشینآلات، کود پتاس و محصولات صنعتی بلاروس به بازارهای جنوب محسوب میشود که با نیازهای راهبردی آن کشور همخوانی دارد.
ایرنا: چه مزیتهایی منطقه آزاد چابهار را برای سرمایهگذاران بلاروسی جذاب میکند؟
اربابی: معافیت مالیاتی ۲۰ ساله، حداقل عوارض واردات ماشینآلات و مواد اولیه، امکان صادرات مجدد، سهولت ثبت شرکت و دسترسی مستقیم به بندر از جمله مزیتهاست. علاوه بر این، امکان صادرات به داخل کشور بر مبنای ارزش افزوده ایجاد شده، چابهار را به یک پایگاه تولیدی رقابتی تبدیل کرده است.
ایرنا: پیشنهاد ایجاد شهرک اختصاصی بلاروس در چه ابعادی مطرح شده است؟
اربابی: پیشنهاد اختصاص حدود ۱۰۰ هکتار زمین برای ایجاد شهرک صنعتی اختصاصی بلاروس مطرح شده است. این شهرک میتواند محل مونتاژ یا تولید ماشینآلات کشاورزی، دامپتراک، کامیون، اتوبوس و همچنین فرآوری یا بستهبندی کود پتاس باشد و بهعنوان پایگاه صادراتی بلاروس در جنوب عمل کند.
ایرنا: تولید مشترک ماشینآلات چه جایگاهی در این همکاری دارد؟
اربابی: تولید مشترک یکی از ستونهای اصلی همکاری است. بلاروس در حوزه ماشینآلات کشاورزی و سنگین دارای فناوری و برندهای معتبر جهانی است و ایران نیز بازار، نیروی انسانی و موقعیت صادراتی مناسب را دارد. ترکیب این دو ظرفیت میتواند زنجیرهای رقابتی برای بازارهای منطقهای ایجاد کند. بهعنوان مثال، «ام تی زد» (MTZ) بلاروس از برندهای معتبر جهانی است و برای بازار خاورمیانه، آسیای جنوبی و آفریقا مناسب است. برنامهریزی شده که تولید یا مونتاژ این تراکتورها در ایران انجام شود و چابهار بهعنوان یکی از پایگاههای صادراتی آنها به کشورهایی مانند پاکستان و بازارهای آفریقایی ایفای نقش کند.
ایرنا: جایگاه کریدور شمال–جنوب در این همکاری چگونه است؟
اربابی: کریدور شمال–جنوب ستون فقرات لجستیکی این همکاری محسوب میشود. این کریدور امکان اتصال بلاروس از طریق روسیه به ایران و سپس به بنادر جنوبی و چابهار را فراهم میکند. این مسیر زمان حمل را کاهش میدهد و هزینهها را برای طرفین مقرونبهصرفهتر میکند.
ایرنا: آیا همکاریها فقط به لجستیک و ماشینآلات محدود میشود؟
اربابی: خیر. همکاریها حوزههای متنوعی را در بر میگیرد از جمله داروسازی، تجهیزات پزشکی، صنایع پیشرفته، اقتصاد دیجیتال، گردشگری و حتی برگزاری رویدادهای مشترک سرمایهگذاری. هدف، ایجاد یک بسته جامع همکاری است نه فقط چند پروژه محدود.
ایرنا: بلاروس واردات چه کالاهایی را از ایران دنبال میکند؟
اربابی: بلاروس علاقهمند به واردات محصولات کشاورزی و غذایی، میوه خشک، دارو و محصولات پزشکی از ایران است. در مقابل، واردات ماشینآلات، کود پتاس و برخی محصولات صنعتی از بلاروس نیز در دستور کار کشورمان است.
ایرنا: هدفگذاری ۴۰۰ میلیون دلاری تجارت دوجانبه آیا محقق خواهد شد؟
اربابی: این هدفگذاری مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی است. اگر تولید مشترک، لجستیک کارآمد و استفاده از ظرفیت مناطق آزاد بهدرستی اجرا شود، رسیدن به این رقم در بازه زمانی تعیینشده دستیافتنی خواهد بود.
ایرنا: مهمترین چالش پیشروی این همکاریها چیست؟
اربابی: مهمترین چالش، سرعت تبدیل تفاهمها به پروژههای اجرایی است. زیرساختها، مدلهای مالی، نقلوانتقال پول و هماهنگی نهادی باید همزمان پیش برود تا همکاریها از سطح اسناد فراتر رود.
ایرنا: چشمانداز شما از آینده همکاری چابهار و بلاروس چیست؟
اربابی: چشمانداز ما تبدیل چابهار به پایگاه اصلی حضور بلاروس در جنوب و یکی از گرههای مهم تجارت اوراسیا با بازارهای جنوبی است. اگر پروژهها طبق برنامه پیش بروند، چابهار میتواند نمونه موفق همکاری جغرافیایی سیاسی (ژئواکونومیک) ایران با کشورهای محصور در خشکی باشد.
به گزارش ایرنا، دمیتری کالتسوف سفیر جمهوری بلاروس در ایران در ۲ روز گذشته در سفر به جنوب سیستان و بلوچستان از مجتمع فولاد مَکُران و پتروشیمی، ظرفیتهای تجاری، گردشگری و ترانزیتی چابهار بازدید کرد.
جمهوری بلاروس یک کشور محصور در خشکی در اروپای شرقی است که با روسیه، اوکراین، لهستان، لیتوانی و لتونی هممرز است.
کریدور بینالمللی حملونقل شمال–جنوب یک مسیر جامع چندوجهی تجاری است که ایران را از سه مسیر اصلی قفقاز، آسیای مرکزی و دریای خزر به اروپا، روسیه و آسیای مرکزی متصل میکند.
منطقهٔ آزاد چابهار با مساحت ۸۲ هزار هکتار در جنوب شرقی ایران و سواحل مکران است؛ در سال ۱۳۹۸ با موافقت مجلس شورای اسلامی، شهر چابهار و بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری و پنج هزار هکتار از محدوده متصل به نقطه مرزی ایران و پاکستان با عنوان منطقه منفصله ریمدان به منطقهٔ آزاد چابهار افزوده شد.
شهرستان چابهار با سه بخش مرکزی، پلان و پیرسهراب و بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت در ۷۰۰ کیلومتری جنوبشرقی زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان است.
